Sự phát triển ồ ạt của các dịch vụ viễn thông thời gian qua đã dẫn đến việc cáp viễn thông treo tràn lan trên cột điện tạo thành hệ thống "mạng nhện" chằng chịt ở các đô thị lớn. Hình ảnh này không chỉ làm xấu cảnh quan đô thị mà còn gây mất an toàn cho người và hệ thống điện quốc gia. Việc này không chỉ dừng lại trong câu chuyện về giá thuê giữa Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) - đơn vị cho thuê cột điện với các doanh nghiệp kinh doanh viễn thông mà tính đến lợi ích quốc gia, nhất thiết cần có sự hợp lực của chính quyền địa phương và các ngành chức năng mới hy vọng giải quyết một cách rốt ráo cuộc tranh cãi chưa đến hồi kết này.

Thực tế, khi thiết kế cột điện, người ta chỉ tính đến chức năng treo dây điện với tải trọng phù hợp chứ không có thêm chức năng treo cáp thông tin. Theo các chuyên gia vận hành hệ thống điện, treo cáp viễn thông trên cột điện là không nên. Vì ngoài lý do an toàn cho hệ thống điện, còn khó tháo dỡ mỗi khi có sự cố hoặc cải tạo lưới điện. Xuất phát từ sự mất an toàn trên, về phía EVN đang cho dừng việc treo cáp thông tin mới trên cột điện để đánh giá lại tải trọng của cột điện. Sau khi hoàn thành việc đánh giá, có những tuyến cột nếu còn tải trọng, EVN sẽ cho phép treo thêm nhưng có tuyến cột sẽ không được treo tiếp mà phải dỡ bớt cáp để đảm bảo an toàn cho hệ thống điện và người dân.

Ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, EVN đang triển khai bó gọn, treo thẻ cáp có ghi tên đơn vị chủ sở hữu cáp viễn thông trên cột điện. Tuy nhiên chi phí để thực hiện việc này rất lớn. Theo tính toán của Công ty Điện lực thành phố Hồ Chí Minh là khoảng 140 triệu đồng/km (chi phí này chưa được phân bổ trong giá thuê cột điện). Riêng năm 2009, công ty này mới dọn được 225/5.000 km cáp phải thực hiện, tức là bình quân 5 ngày mới dọn được 1km cáp. Với tốc độ như hiện nay, phải mất gần 7 năm mới dọn hết số rác viễn thông với tổng chi phí khoảng 700 tỷ đồng. Thống kê của UBND TP Hà Nội cũng cho thấy, số rác viễn thông phải dọn lên tới khoảng 4.000km, nhưng hiện nay Hà Nội mới chỉ bó số rác này trên một số tuyến phố chính. Việc ban hành đơn giá cho thuê cột điện mới như EVN lý giải là một trong những biện pháp quyết liệt và đồng bộ để chấn chỉnh tình trạng treo cáp thông tin lộn xộn trên cột điện.

Phó Tổng Giám đốc EVN Đặng Hoàng An cho biết: Đến nay, ngoại trừ Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT), tất cả các doanh nghiệp viễn thông khác đã ký hợp đồng và thanh toán đủ chi phí thuê cột điện theo đơn giá mới do EVN ban hành. Trong đó, Viettel, FPT, S-phone là các đơn vị mới tham gia kinh doanh viễn thông không được sử dụng miễn phí cột điện nhiều năm như VNPT nhưng đã sẵn sàng đàm phán để tận dụng sử dụng chung hạ tầng cơ sở, giảm chi phí đầu tư cho xã hội.

Cùng với ban hành đơn giá cho thuê cột điện, EVN đã kiên quyết không cho các doanh nghiệp viễn thông sử dụng cột điện để treo cáp thông tin nếu không đảm bảo an toàn cho các tuyến cột điện. Các đơn vị viễn thông khi treo cáp phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật, tuân thủ các quy trình, quy phạm về an toàn điện và phải phù hợp với quy hoạch và mỹ quan đô thị. Mặt khác, các doanh nghiệp treo cáp phải gắn thẻ nhận diện cáp của mình, thông qua đó có thể kiểm soát được số lượng cáp treo của từng doanh nghiệp. Đồng thời EVN cử cán bộ ngành điện giám sát chặt chẽ quá trình treo cáp. Trường hợp treo trộm cáp thông tin cần có chế tài xử phạt nghiêm minh.

EVN đang nghiên cứu phương án tính đơn giá cho thuê cột điện mới theo số lượng sợi cáp thông tin để báo cáo các Bộ, ngành theo chỉ đạo của Bộ Tài chính nhằm tạo sự công bằng giữa các đơn vị treo ít và treo nhiều cáp.

Thiết nghĩ, Bộ Công Thương cần xây dựng và ban hành quy trình, quy phạm kỹ thuật về việc treo cáp viễn thông trên hệ thống cột điện để các doanh nghiệp viễn thông phải triệt để tuân thủ các quy định kỹ thuật về an toàn điện. Đặc biệt, phải có quy trình, thủ tục chặt chẽ về thoả thuận thống nhất phương án kỹ thuật, thiết kế khi treo cáp trên cột điện, bắt buộc các đơn vị phải đeo thẻ cáp để xác định được chủ sở hữu của tuyến cáp thông tin.

Mặt khác, Bộ cần hướng dẫn về chế tài xử lý đối với các đơn vị treo cáp thông tin không có thoả thuận, xây dựng chế tài xử lý các trường hợp treo trộm, hay các thủ tục pháp lý đối với việc tháo dỡ, xử lý cáp không xác định được chủ sở hữu...; các hình thức xử lý đối với các doanh nghiệp viễn thông không tuân thủ các quy định kỹ thuật, an toàn điện...