Bài học chưa xa

Trong năm 2009, Bộ GTVT đã phải ban hành hàng loạt văn bản xử phạt các nhà thầu có dấu hiệu vi phạm trong công tác đấu thầu.

Đầu tiên là Văn bản số 2017/BGTVT-CQLXD cấm 4 nhà thầu gồm: Công ty Cổ phần Hoàng An, Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng thương mại và tư vấn Thăng Long, Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Thăng Long, Công ty Cổ phần Xây dựng và Phát triển cơ sở hạ tầng Vinashin tham gia đấu thầu đối với các dự án do WB tài trợ và các dự án do Ban QLDA1 quản lý.

Chỉ sau đó vài ngày, Bộ GTVT lại tiếp tục có văn bản xử phạt 4 nhà thầu gồm: Công ty Cổ phần Xây dựng Trực Ninh, Công ty Cổ phần Xây dựng Xuân Quang, Công ty Cổ phần Xây dựng Hồng Quang, Công ty Cổ phần Xây lắp Song Anh vì có dấu hiệu vi phạm trong quá trình đấu thầu một số gói thầu trên địa bàn tỉnh Nam Định thuộc Dự án GTNT 3 vốn vay WB...

Tiếp sau các văn bản trên, tại một cuộc họp XDCB của Bộ GTVT, Cục QLXD&CLCTGT lại công bố danh sách “đen” gồm 34 doanh nghiệp vi phạm công tác đấu thầu.

Trong số này có tới 30 doanh nghiệp tham gia đấu thầu các gói thầu thuộc Dự án GTNT 3 do Ngân hàng Thế giới (WB) tài trợ, Ban QLDA 6 làm chủ đầu tư. Điều đáng nói là vi phạm của các nhà thầu hết sức lộ liễu, trong hồ sơ dự thầu của các doanh nghiệp bị phát hiện có nhiều chi tiết giống nhau đến kỳ lạ, từ lỗi chính tả, đến biện pháp thi công chép nguyên xi, bản vẽ thi công và biểu đơn giá thầu cũng giống nhau y đúc...

Nặng nề hơn, một số nhà thầu do không đủ năng lực nên phải đi thuê làm hồ sơ, có trường hợp nhiều nhà thầu cùng đi thuê một đơn vị làm hồ sơ nên copy y hệt từ đầu đến cuối.

Với những lỗi trên, Bộ GTVT đã có những quyết định xử phạt đích đáng với tất cả những nhà thầu vi phạm. Tuy nhiên, theo nhiều người làm trong ngành GTVT, trên thực tế đó mới chỉ là bề nổi của tảng băng chìm bởi công tác đấu thầu vốn hết sức nhạy cảm và khó quản lý.

Những vi phạm của các nhà thầu theo kiểu “lộ hàng” như trên bị giới nhà thầu coi là “sơ khai”, chỉ có những nhà thầu quá non kinh nghiệm mới làm như vậy. Rất nhiều ý kiến cho rằng, cơ chế, chính sách trong XDCB ngày càng thắt chặt, khó khăn trong GPMB càng tăng lên dẫn đến tỷ lệ lãi suất khi thi công công trình không còn được cao như trước nên những vi phạm trong đấu thầu còn tinh vi và phổ biến hơn rất nhiều bởi nếu các nhà thầu không có sự “phối hợp” hay “bắt tay” nhau để trúng thầu thì coi như tự loại mình ra khỏi cuộc chơi.

Siết chặt không thừa

Những quyết định xử phạt các nhà thầu vi phạm trong năm 2009 của Bộ GTVT được coi là nặng tay nhất đối với các nhà thầu vi phạm, tuy nhiên theo nhiều chuyên gia trong lĩnh vực XDCB, việc kiểm tra, rà soát công tác đấu thầu cần phải tiến hành thường xuyên, liên tục.

Cơ chế, chính sách, văn bản pháp luật về đấu thầu không thiếu nhưng điều quan trọng nhất để phát hiện sai phạm là phải siết chặt quản lý và kiên quyết xử lý những nhà thầu có dấu hiệu vi phạm để răn đe.

Mới đây nhất vào đầu tháng 7/2010, Bộ GTVT đã ban hành riêng một văn bản tăng cường công tác quản lý đấu thầu được coi là động thái hết sức tích cực để siết lại vấn đề nhạy cảm này.

Theo Văn bản 4386/BGTVT- CQLXD, Bộ GTVT yêu cầu tất cả các chủ đầu tư và các ban QLDA do Bộ GTVT làm chủ đầu tư tăng cường quản lý công tác đấu thầu các dự án, công trình xây dựng giao thông, trong đó tập trung nhiều đến việc lập, trình duyệt kế hoạch đấu thầu, thời gian tổ chức đấu thầu, quá trình lập, phê duyệt thiết kế, dự toán, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu để tổ chức lựa chọn nhà thầu các dự án sử dụng vốn nhà nước, kết quả đấu thầu,...

Bên cạnh đó, Bộ GTVT cũng yêu cầu các chủ đầu tư, ban QLDA tăng cường, củng cố năng lực cán bộ tham gia công tác đấu thầu, nghiêm túc thực hiện chế độ báo cáo, phổ biến, quán triệt, cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật, thực hiện nghiêm quy định về đăng tải thông tin đấu thầu,...

Đức Thắng

(giaothongvantai.com.vn)